صفحه اصلی»روابط بین فردی چیست؟ روش‌های بهبود و مدیریت رابطه

9 دقیقه

75

1401/02/27

روابط بین فردی چیست؟ روش‌های بهبود و مدیریت رابطه

روابط بین فردی

روابط بین فردی در اصل مهارتی است که سبب برقراری ارتباط مؤثر بین افراد می‌شود و می‌تواند در هویت‌یابی و شکل‌گیری شخصیت ما نقش مهمی ایفا کند. بنابراین رابطه بین فردی می‌تواند در محیط کار، خانه، مدرسه و در جامعه شکل بگیرد. در این نوع برقراری ارتباط، افراد اطلاعات و احساسات درونی و شخصی‌شان را به صورت کلامی و یا غیرکلامی با یک‌دیگر در میان می‌گذارند.

در این مقاله از سایت قصد داریم در خصوص اهمیت، کیفیت و موانع روابط بین فردی در جامعه، محیط کار و خانواده صحبت کنیم؛ پس با ما تا انتهای این مقاله همراه شوید تا مهارت‌های لازم را برای برقراری روابط بین فردی کسب کنید.

روابط بین فردی چیست؟

تعاریف گوناگونی در بحث ارتباط و فرآیند برقراری آن وجود دارد؛ اما به طور کلی یکی از شاخص‌های مهم زندگیِ سالم، ایجاد روابط بین فردی است. بنابراین رابطه بین فردی، فرآیند شکل‌گیری تعامل بین دو فرد است که از طریق کانال‌های ارتباطی مختلفی همچون کلام و یا زبان بدن برقرار می‌شود تا خواسته‌های یکدیگر را برآورده کنند.

بنابراین در هنگام بیان احساسات و اهداف خود به دیگران دقت زیادی داشته باشید؛ توجه کنید که وقتی احساس یا حرفی را بیان کردید، این احساس یا کلام شما قابل برگشت نیست و می‌توانند سبب بهبود روابط و یا ایجاد بی‌اعتمادی شوند.

پس می‌توان این‌طور گفت که اهمیت مهارت داشتن در برقراری ارتباط و ایجاد رابطه بین فردی، درست زمانی مشخص می‌شود که ضمن رساندن اهدافمان از ارتباط، به دیگران و خودمان آسیبی وارد نکنیم و صرفاً منافع خودمان را در نظر نگیریم.

اهمیت روابط بین فردی

انسان همیشه موجودی اجتماعی بوده است و همواره به دنبال برقراری ارتباط بین افراد و گروه‌هاست. برای هر کدام از روابطش چهارچوبی را تعیین می‌کند و به آنها پایبند است. در برقراری ارتباط نیز به این دلیل که هر یک از طرفین دارای شخصیت‌های متفاوتی هستند، باید شناخت بهتری نسبت به طرف مقابل پیدا کرد تا آسیب‌هایی که ممکن است بر اثر رابطه به طرفین وارد شود را کاهش دهیم.

در دنیای امروز روابط بین فردی از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. برقراری ارتباط می‌تواند به رفع نیازهای انسان‌ها با یکدیگر پاسخ بدهد. حال هر چه توانایی افراد در برقراری این ارتباط مؤثر بیشتر باشد به همان میزان روابط بین فردی در خانواده و در محیط کاری نیز مرتفع‌ می‌شود.

از این رو همانقدر که کیفیت روابط بین فردی می‌تواند در رشد شخصیت و شناخت هویت افراد کمک کند، نداشتن ارتباط مؤثر، خوب و کارآمد با دیگران نیز می‌تواند منجر به شکست، عدم موفقیت، افسردگی و مشکلات روحی و روانیِ دیگر شود.

مهارت روابط بین فردی

بنابراین طبق نظریه‌های مختلف روانشناسان در حوزه روابط بین فردی، توانایی برقراری ارتباطات اجتماعی یکی از مهم‌ترین نشانه‌های سلامت روانی در افراد است و افزایش کیفیت زندگی و رضایت از آن را به همراه دارد.

همچنین اهمیت روابط بین فردی زمانی نمایان می‌شود که بتوانیم به درخواست‌ها، نیازها و احساسات افراد مقابل توجه کنیم و پاسخ درستی بدهیم. همچنین رفتار مناسبی را در مقابل عملکردهای مختلف دیگران نشان دهیم. البته یکی از مهم‌ترین موضوعاتی که در رابطه بین فردی اهمیت زیادی دارد، بحث ایجاد و تعریف محدودیت‌ها و مرزهای بین دو طرف رابطه است.

روابط بین فردی چیست

توجه داشته باشید که افراد نباید به بهانه ایجاد صمیمیت به حریم شخصی و خصوصی یکدیگر ورود پیدا کنند و شخصیت یکدیگر را طبق خواسته خود تغییر دهند. همچنین جهت جلوگیری از فروپاشی یک رابطه بین دو نفر باید به خواسته‌های یکدیگر توجه کرد و در روابط، حفظ احترام را در اولویت قرار داد.

مهم‌ترین موارد در مهارت روابط بین فردی

برقراری ارتباط بین افراد یکی از مهم‌ترین مهارت‌هایی است که در محیط‌های اجتماعی بسیار پرکاربرد بوده و می‌تواند منجر به کسب موفقیت‌هایی در زندگی شخصی یا شغلی شما شود. در این بین مهم‌ترین مواردی که در رابطه بین فردی منجر به تقویت و ارتقای کیفیت روابط بین فردی می‌شود، عبارتند از:

گوش دادن فعال

گوش دادن فعال یکی از مهم‌ترین مهارت‌های روابط بین فردی است که فرد با بهره‌مندی از آن یاد می‌گیرد که چگونه به صحبت‌ها و گفته‌های دیگران توجه کند. در این مهارت شخص می‌آموزد که فرد مقابل را قضاوت نکند و شروع به ملامت کردن شخص مقابل نکند. همچنین این نوع مهارت‌، ما را در درک درست و واقعی از مفاهیم و احساسات طرف مقابل نیز کمک می‌کند. با بهبود مهارت گوش دادن فعال، طرف مقابل نیز احساس می‌کند مشکلاتش را درک کرده‌اید؛ بنابراین اگر بتوانید پیام‌های کلامی و غیرکلامی (زبان بدن اعم از ایما، اشاره، غم و ناراحتی در چهره) طرف مقابل را دریابید، این اتفاق زمینه‌ساز تقویت روابط بین فردی در روابط شما خواهد شد.

مدیریت تعارض

یکی از مهم‌ترین مهارت‌ها در روابط بین فردی، مهارت مدیریت تعارض است که مقالات علمی روانشناسی زیادی نیز به آن اشاره کرده‌اند. به دلیل تفاوت‌هایی که بین افراد وجود دارد، بروز تعارض در روابط اجتماعی امری اجتناب‌ناپذیر است. بنابراین یکی دیگر از مهارت‌هایی که افراد می‌توانند در تقویت و بهبود روابط خود مورد استفاده قرار دهند، مهارت مدیریت تعارض است.

با بهره‌گیری از این نوع مهارت، افراد می‌توانند بر هیجاناتی که باعث ایجاد تعارض و اغتشاش می‌شود به خوبی غلبه کنند. همچنین وقتی بحث در بین تعاملات اجتماعی افراد بالا می‌گیرد، بر روابط بین فردی سازنده‌، دوستانه و صمیمی که بین آنها وجود دارد، صدمه‌ای وارد نشود.

روابط بین فردی چیست

جرأت‌ورزی

یکی از مهارت‌های لازم در زمینه روابط بین فردی، جرأت داشتن و جرأت‌ورزی است؛ به طوری که افراد در ارتباط با دیگران شنونده نظرات هستند و باید بتوانند به صورت قاطع و محکم نظرات خود را بیان و این اطمینان را ایجاد کنند که قصد همکاری با دیگران را دارند. بنابراین با دفاع از حقوق خود اجازه پایمال شدن و تضعیف حقوق دیگران را نیز نمی‌دهند و با حفظ اعتماد به نفس خود، تصمیمات درستی می‌گیرند.

مهارت نه گفتن

نه گفتن، مهارتی است که فرد باید بتواند در مقابل درخواست نابجای دیگران از آن استفاده کند. کسانی که مهارت نه گفتن ندارند، همواره در روابط بین فردیِ خود با دیگران دچار مشکل می‌شوند و از برقراری ارتباط خود، احساس رضایت و امنیت نمی‌کنند. این افراد همواره تابع تصمیمات دیگران هستند و اختیاری از خود ندارند.

چه مشاغلی نیازمند روابط بین فردی هستند؟

افراد به تناسب تقاضای ورود به هر شغلی باید بررسی کنند که از مهارت لازم برای انجام آن برخوردار هستند یا نه؟ چرا که برخی از مشاغل نیاز به برقراری ارتباط بیشتری با دیگران دارند. در این بین برخی از مهم ترین مشاغلی که نیازمند داشتن مهارت‌ رابطه بین فردی هستند شامل موارد زیر است:

معلم و مربی

داشتن مهارت روابط بین فردی در محیط کار در مشاغلی همچون معلمی و مربی‌گری امری بسیار ضروری و مهم است. به طوری‌که یک معلم جهت برقراری ارتباط و همکاری کردن با مدیران مدارس، دانش‌آموزان و والدین آنها نیاز به مهارت برقراری ارتباط دارد. با این وجود هر چه مهارت یک معلم در این زمینه بیشتر باشد، سبب افزایش یادگیری و پیشرفت دانش‌آموزان در کلاس می‌شود و نتیجه‌ای که به دنبال دارد، رضایت والدین و بهبود وضعیت آموزشی دانش‌آموزان است.

پرستار

یکی از مهارت‌های کلیدی مورد نیاز در بین پرستاران، داشتن آرامش و همدلی در مراقبت از بیماران است. با این وجود هرچقدر بیمار در روابط بین فردی بتواند به پرستار خود بیشتر اعتماد کند، آرامش بیشتری را در محیط درمان تجربه می کند.

مدیر بازاریابی

بازاریابی یکی از مشاغل مهمی است که افراد برای ورود به آن باید دارای مهارت‌ و توانایی بالقوه بسیاری باشند. بنابراین اهمیت روابط بین فردی در مدیریتِ بازاریابی امری اجتناب‌‎ناپذیر است. به طوری که یک متخصص بازاریابی باید بتواند با مشتریان و تیم‌های فروش نهایت همکاری و مهارت برقراری تعاملات کاری را داشته باشد تا بتواند به اهدف مورد نظر خود برسد.

مهارت روابط بین فردی

مسئول خدمات ارتباط با مشتریان

افرادی که در خدمات ارتباط با مشتریان فعالیت دارند باید با داشتن مهارت لازم در زمینه رابطه بین فردی بتوانند به راحتی با مشتریان عصبانی، سردرگم و ناامید ارتباط برقرار کنند. در همین راستا بهره‌مندی از مهارت‌های ارتباطی همچون گوش دادنِ فعال در این زمینه شغلی، بسیار ضروری و حائز اهمیت است.

عوامل تأثیرگذار در بهبود روابط بین فردی

روابط بین فردی از مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار در زندگی هر انسانی است؛ این مهارت باعث رشد سایر توانمندی‌های بالقوه در افراد نیز می‌شود. بنابراین داشتن مهارت روابط بین فردیِ صحیح، نقش اساسی در ایجاد سلامت روانی افراد، رشد شخصیتی، هویت‌یابی، افزایش بهره‌وری شغلی و ارتقای کیفیت زندگی دارد؛ از این رو افرادی که دارای مهارت ارتباط ضعیف‌تری باشند در برقراری ارتباط دچار مشکلات زیادی می‌شوند. در ادامه به برخی از عوامل تأثیرگذار در بهبود روابط بین فردی خواهیم پرداخت.

مهارت کار گروهی

از مهم‌ترین ویژگی‌های انجام کار گروهی این است که سبب ایجاد و تقویت همکاری، همدلی، همفکری و هماهنگی بیشتر بین اعضای گروه و تیم می‌شود و در نهایت تقویت رابطه بین فردی را در بین اعضای گروه به دنبال خواهد داشت.

احترام گذاشتن

یکی از عوامل تأثیرگذار در بهبود روابط بین فردی پذیرفتن و احترام گذاشتن به افراد، بدون قید و شرط است. بنابراین در مواجه با افراد باید به گونه‌ای رفتار کنید که به این درک برسند که برای آنها ارزش و احترام قائل هستید و به قواعد و قوانین آنها پایبند خواهید بود.

مهارت حل مشکل گروهی

همواره احتمال بروز مشکل در بین افراد یک گروه وجود دارد؛ اما باید بتوان با تبادل نظر و ایجاد همدلی، مشکلات را رفع و رضایت همه افراد گروه را کسب کرد که در نهایت همه اینها تنها با داشتن مهارت روابط بین فردی مقدور است.

سؤال كردن

مهارت روابط بین فردی چیست

یکی از رایج‌ترین و ساده‌‌ترین مهارت‌ها در رابطه بین فردی، پرسیدن و سؤال کردن جهت شفاف‌سازی گفتگو‌ها و صحبت‌ها است. البته سوال کردن نباید با هدف مچ‌گیری، ملامت و مخالفتِ صریح انجام شود، چرا که به طور قطع منجر به مختل شدن روابط خواهد شد.

اهمیت دادن

افراد در برقراری ارتباط باید بتوانند به نیازها، خواسته‌ها و احساسات فرد مقابل توجه کنند و جهت بهبود روابط، متناسب با میزان توان و ظرفیت خود، رفتار مناسبی را از خودشان در مقابل عملکرد دیگران نشان دهند.

ابراز وجود

از جمله مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار در بهبود روابط بین فردی، ابراز وجود و بیان افکار، اعتقادات، احساسات و حقوق فردی است. اغلب افراد خجالتی و دارای ضعف در ارتباط اجتماعی با دیگران با این مشکل روبرو هستند.

دوست‌یابی

پیدا کردن یک دوست خوب و مناسب نشان از اهمیت روابط بین فردی در زندگی دارد. داشتن یک دوست خوب سبب می‌شود که در زندگی از احساس تنهایی، ناامیدی، انزوا و مشکلات روحی، روانی و جسمانی فاصله بگیرید و با افزایش اعتماد به نقش زندگی شاد و پرطراوتی را تجربه کنید.

قطع رابطه

قطع رابطه دوستی نیز یک نوع مهارت است؛ وقتی فرد در یک رابطه مورد سوء استفاده و بی‌احترامی قرار می‌گیرد قطع رابطه می‌تواند به عنوان یک گزینه به حساب آید؛ برای رسیدن به آرامش روحی با این تصمیم، نیازمند گذر زمان هستید و باید غم و اندوه خود را به طرف مقابلتان ابراز کنید.

کلام پایانی

در این مقاله از سایت برآیند در ابتدا با مفهوم روابط بین فردی و روش‌های کسب این مهارت بیشتر آشنا شدیم. در ادامه نیز به مهارت‌های لازم برای بهبود و تقویت این مهارت و موانع آن پرداختیم. به صورت کلی نیز رابطه بین فردی را می‌توان اینطور تعریف کرد که این مهارت، فرآیندی است که افراد به وسیله آن می‌توانند اطلاعات، نیازها، خواسته و احساسات خود را به صورت کلامی یا با زبان بدن با یکدیگر در میان بگذارند.

از اینکه تا انتهای این مقاله همراه ما بودید از شما عزیزان کمال تشکر را داریم.

فرآیند تولید و تایید علمی محتوا

این مطلب توسط تیم تحریریه برآیند تولید شده و به تایید ناظر علمی رسیده است؛ چنانچه ابهام یا نظری در خصوص این مقاله دارید، در قسمت نظرات با ما در میان بگذارید.

ارسال دیدگاه