صفحه اصلی»مهارت جرات ورزی چیست؟ تکنیک‌های افزایش جرات ورزی

84

1401/07/06

مهارت جرات ورزی چیست؟ تکنیک‌های افزایش جرات ورزی

مهارت جرات ورزی چیست

گاهی اوقات احساس می‌کنیم که نمی‌توانیم نظرات خود را با دیگران در میان بگذاریم و یا آن‌ها را در مورد موضوعی متقاعد کنیم، شاید عادت داریم که موقعیت‌های پیش آمده را به طرزی پرخاشگرانه مدیریت کنیم و یا اعتماد به نفس کافی برای صحبت کردن نداریم. جزو هر کدام از این افراد که باشیم، مطالعه این مقاله برای‌مان بسیار سودمند است.

در این مطلب قرار است که با مهارت جرات ورزی (قاطعیت) و تکنیک‌های افزایش آن آشنا شویم. با آموختن این مهارت در زندگی به راحتی یاد می‌گیریم که چگونه قاطعانه برخورد کرده و از خود دفاع کنیم همچنین ارتباط موثر و قوی ایجاد کنیم.

در این مقاله از سایت برآیند، به موضوع درک مفهوم قاطعیت پرداخته و عنوان می‌کنیم که چرا قاطعیت و جرات ورزی مهم است. سپس تکنیک هایی افزایش جرات ورزی و فواید تاثیر گذار آن را بررسی می‌کنیم پس همراه ما باشید.

جرات ورزی (قاطعیت) چیست؟

قاطعیت (Assertiveness) یک مهارت کلیدی است که به ما در کنترل و مدیریت بهتر رفتارهای خود، افراد و همچنین کنترل شرایط کمک می‌کند. این مهارت می‌تواند کمک کند تا دیگران را تحت تاثیر قرار داده و آنها را متقاعد کنیم که با نظرمان موافقت کرده و یا رفتار خود را تغییر دهند.

جرات ورزی توانایی بیان نظرات مثبت و حتی مخالف است. افراد قاطع بر خود مسلط بوده و با خود و دیگران صادق هستند. قاطعیت زمانی حیاتی است که ما با دیگران اختلاف نظر داشته باشیم.

روانشناسان ایمز، لی و وازلاوک در سال 2017 در مورد جراتمندی می‌گویند:

جراتمندی بر میزان تلاش و تحمل سختی ما برای رسیدن به آنچه می خواهیم تاثیر می گذارد که البته نسبت به شرایط، تجربه و روحیه شخص متفاوت است.

چرا جسارت داشتن مهم است؟

بیایید جلسات یا بحث‌های کاری‌مان را به خاطر آوریم. وقتی مدیر عامل یا رئیس شرکت ما یک ارائه را با کل تیم به اشتراک می‌گذارد که استراتژی‌ها، چشم‌انداز شرکت و کارهایی که باید در سال‌های آینده انجام شود را مشخص می‌کند، آیا همه ما با توجه زیاد به او گوش نمی‌دهیم؟ دلیل آن اعتماد به نفس و قاطعیت او است که باعث می‌شود هر آنچه را که او می‌گوید باور کنیم.

فردی که قاطعیت دارد به وضوح خواسته‌های خود را بیان می‌کند و حد و مرزش را در هر موقعیت به درستی تعیین می‌کند، اما در صورتی که درخواست‌هایش توسط دیگران برآورده نشوند، آنها را مقصر ندانسته و سرزنش نمی‌کند. توانایی قاطع بودن به ما این امکان را می‌دهد که در موفقیت از دیگران پیشی بگیریم و به روشی غیرتهاجمی از خود یا دیگران دفاع کنیم. همچنین می توانیم از خودمان یا دیگران در برابر زورگویی و سایر خطرهای اجتماعی محافظت کنیم.

رویکرد شناختی در روانشناسی به ما می‌گوید: افراد قاطع، حتی زمانی که تحت استرس هستند، افکار مخدوش و اضطراب آور کمتری را تجربه می‌کنند. همینطور اگر موضوع را از منظر رفتاری بررسی نماییم، افراد قاطع بدون هیچ گونه بی ادبی، محکم و قوی هستند. بدین ترتیب هنگامی ما جسورانه عمل کنیم، می توانیم به همه‌ی احساسات مثبت و منفی خودمان، بدون اینکه پرخاشگر و عصبانی شویم یا به انفعال متوسل شویم واکنش متناسبی نشان دهیم.

جسارت و خودآگاهی

برای اینکه بتوانیم جسارت در زندگی را در الگوی رفتاری خودمان قرار دهیم، باید حقوق خود به عنوان یک انسان را بهتر بشناسیم. لازم است بدانیم که بیان نظرات و همینطور مخالفت کردن در مورد مسائل مربوط به ما یک حق طبیعی برای‌مان تلقی می‌شود. اما این حق زمانی به ما داده می‌شود که اعتماد به نفس داشته باشیم و یقین بداریم که هرآنچه مطرح می‌کنیم، مرتبط و منطقی است.

تحقیقات نشان می دهد که وقتی خود را به وضوح می‌بینیم، اعتماد به نفس و خلاقیت بیشتری داریم. ما با خودآگاهی می‌توانیم تصمیمات درست‌تری بگیریم، روابط قوی‌تری ایجاد کنیم و ارتباط موثرتری برقرار کنیم. همه‌ی این موارد ویژگی‌هایی است که ما برای جرأتمند بودن و افزایش جسارت به آنها نیاز داریم. هنگامی که خودآگاهی در ما افزایش یابد، ما کمتر دروغ می‌گوییم، کمتر تقلب می‌کنیم و با قدرت بیشتری خواسته‌های خود را ابراز می‌داریم.

جرات ورزی در مقابل پرخاشگری

تشخیص رفتار واقعاٌ قاطعانه، همیشه آسان نیست. چرا که بین قاطعیت و پرخاشگری مرز باریکی وجود دارد و مردم اغلب این دو را باهم اشتباه می‌گیرند. به همین دلیل، تعریف این دو رفتار بسیار مهم است. به این دلیل که مرز واقعی بین قاطعیت و پرخاشگری، صرفاٌ زمانی مشخص می‌شود که معنی دقیق این دو رفتار را بدانیم.

جرات ورزی مبتنی بر تعادل است. این بدان معنی است که در مورد خواسته‌ها و نیاز‌های خود صریح باشیم و در عین حال حقوق، نیاز‌ها و خواسته‌های دیگران را در نظر بگیریم. وقتی قاطع باشیم، کاملاٌ به خود مطمئن هستیم و از همین اطمینان قدرتی می‌گیریم تا نقطه نظرات خود را محکم، منصفانه و با همدلی بیان کنیم.

جرات ورزی در مقابل پرخاشگری

رفتار پرخاشگرانه مبتنی بر برد است. در واقع بدون توجه به حقوق، نیاز‌ها، احساسات یا خواسته‌های دیگران، کاری را انجام می‌دهیم که صرفاٌ به نفع ما است. وقتی پرخاشگری می‌کنیم، کاملاٌ خودخواهانه می‌تازیم و سعی می‌کنیم که حرف خود را بر کرسی بنشانیم. در چنین شرایطی ممکن است به عنوان یک فرد زورگو یا حتی قلدر شناخته شویم. در واقع بدون هیچ درخواست و خواهشی آنچه را که می‌خواهیم دریافت می‌کنیم و این به معنای واقعی رفتار پرخاشگرانه است.

نحوه پاسخگویی و قضاوت ما درباره رفتار خود و دیگران به عنوان قاطعیت بین فردی شناخته می شود. اینکه تصمیم بگیریم نیازهای دیگران اولویت داشته باشند و یا برای نتایج دلخواه خود تلاش بکنیم، بستگی به میزان جراتمندی و قاطعیت‌مان دارد.

بنابراین، رئیسی که بعد از ظهر روز قبل از تعطیلات، انبوهی از کار‌های عقب مانده را بر گردن ما می‌اندازد و می‌خواهد که فوراٌ آن‌ها را انجام دهیم، یک فرد پرخاشگر است. اگر چه کار باید انجام شود، اما واگذار کردن کار‌ها در شرایط و زمان نامناسب باعث نادیده گرفتن نیاز‌ها و احساسات می‌شود. اینجا است که پرخاشگری به معنای واقعی نمود پیدا می‌کند.

از سوی دیگر، هنگامی که به رئیس خود اطلاع می‌دهیم که کار‌های محول شده را انجام می‌دهیم، اما در شرایط و زمان مناسب، به نقطه عطف بین انفعال (به اندازه کافی قاطع نبودن) و پرخاشگری (عصبانیت، خصمانه و بی‌ادب بودن) رسیده‌ایم. در چنین شرایطی از حقوق خود دفاع می‌کنیم، در حالی که خواسته رئیس خود را نیز در نظر می‌گیریم.

رفتار قاطعانه نشان دهنده توانایی فرد برای دفاع از منافع خود بدون داشتن اضطراب بیش از حد است. هنگامی که فردی قاطع باشد، از حقوق خود بدون نادیده گرفتن حقوق دیگران دفاع می‌کند.

5 فواید جرات ورزی، قاطعیت و جسارت داشتن

جرات ورزی این امکان را به ما می‌دهد که خواسته‌ها و نیاز‌های خود را با اقتدار بیشتری بیان کرده و در عین حال منصف و همدل باشیم. همچنین باعث می‌شود که اعتماد به نفس خود را افزایش داده در مسیر بهبود سلامت روان خود قدم برداریم. البته جرات ورزی هم در محل کار و هم در سایر زمینه‌های زندگی شخصی به ما کمک می‌کند. به طور کلی افراد قاطع و جراتمند برتری‌های خاصی نسبت به افراد عادی دارند که شامل موارد زیر هستند:

1. افراد قاطع، مدیران موفقی می‌شوند. آن‌ها تمامی کار‌ها و مسئولیت‌های خویش را با رفتار منصفانه و محترمانه با همکاری مردم انجام می‌دهند و در مقابل دیگران نیز با آن‌ها به همان شیوه رفتار می‌کنند.

این بدان معنا است که ویژگی جرات ورزی در مدیران باعث احترام هر چه بیشتر آن‌ها نزد مردم می‌شود. افراد جراتمند اغلب مورد تایید دیگران هستند و به عنوان رهبران کاریزمایی شناخته می‌شوند که مردم دوست دارند با آن‌ها کار کنند.

فواید جرات ورزی یا قاطعیت

2. افراد قاطع به راحتی درباره راه حل‌های موفقیت آمیز “برد-برد” مذاکره می‌کنند. آن‌ها می‌توانند ارزش موقعیت حریف خود را تشخیص دهند و به سرعت با طرف مقابل به توافق برسند.

3. افرادی که مهارت جرات ورزی دارند، مشکلات را به راحتی حل کرده و کار‌های‌شان را بهتر انجام می‌دهند. آن‌ها به لحاظ احساس قدرتی که دارند، بهترین راه حل را برای مشکلات پیش روی خود پیدا کرده و از هیچ کوششی دریغ نمی‌کنند.

میزان جراتمندی و قاطعیت افراد با توجه به موقعیت و تجربیات گذشته متفاوت است. افرادی که قاطعیت ندارند، معمولا به نتیجه بدبین هستند که برای آنچه می خواهند تلاشی نمی‌کنند.

4. افراد قاطع کمتر مضطرب می‌شوند. آن‌ها معمولاٌ استرس ندارند و کاملاٌ به خود مطمئن هستند. در شرایطی که اوضاع نابسامان است و هیچ چیزی طبق برنامه‌ ریزی پیش نمی‌رود، احساس خطر و قربانی شدن پیدا نمی‌کنند.

5. کسانی که روی مهارت جرات ورزی خود کار کرده‌اند، رضایت شغلی بیشتری دارند. آن‌ها با رعایت حد و مرز خویش، با اطمینان، نظر موافق و مخالف خود را اعلام می‌کنند و از این کار هیچ واهمه‌ای ندارند. منبع و درجه رفتار قاطعانه از جنبه های روانی ما مانند انگیزه‌ها، انتظارات، موفقیت و شکست‌ها ناشی می‌شوند.

خطرات جرات ورزی چیست؟

برخی از فرهنگ‌های سازمانی و ملی، ترجیح می‌دهند که افراد منفعل باشند و ممکن است رفتار قاطعانه را بی‌ادبانه یا حتی توهین‌آمیز تلقی کنند. مشخص شده که جنسیت می‌تواند بر نحوه درک رفتار قاطعانه تاثیر داشته باشد. به شکلی که جرات ورزی در مردان پسندیده‌تر از زنان است.

به طور کلی مردان بیشتر از زنان برای قاطعیت خود، پوئن مثبت می‌گیرند. با این حال، این بدان معنا نیست که زنان نباید قاطع باشند. چرا که هیچ فردی فارغ از جنسیت، نباید تسلیم شرایط نامساعد شود. بلکه باید جسور باشد و از ساده لوحی و انفعال بپرهیزد.

یکی دیگر از خطرات جرات ورزی، زیاده روی است. اگر بیش از حد قاطع باشیم، ممکن است که اصلاٌ به حرف‌ها و نظریات دیگران گوش نکنیم، حتی اگر‌ ایده‌های خوبی داشته باشند. این حالت فقط باعث بیگانگی همکاران و آسیب رساندن به روابط می‌شود.

خطرات جرات ورزی چیست

به منظور رفع چنین مشکلاتی بهتر است که در ابتدا کمی محتاط باشیم و سپس شرایط محیط اطراف (محل کار یا زندگی خود) را به درستی ارزیابی کرده و متوجه شویم که باید چگونه عمل کنیم. اظهار نظر در زمان مناسب، می‌تواند راهی بسیار مؤثر برای ابراز وجود و افزایش عزت نفس باشد.

چگونه قاطع باشیم؟

اگر چه قاطع بودن، آسان نیست، اما ممکن است. بنابراین، اگر موقعیت یا محل کار شما بیشتر منفعل یا تهاجمی است تا قاطعانه، بهتر است که به منظور برقراری تعادل کار‌های زیر را انجام دهیم:

1. برای خود و حقوق خود ارزش قائل شویم

برای قاطعیت بیشتر، باید به خودشناسی خوبی رسیده باشیم. همچنین از ارزش و توانایی‌های مهارت خودآگاهی که کسب کرده‌ایم به خود اعتماد داشته باشیم. خودباوری اساس اعتماد به نفس است و رفتار قاطعانه به ما کمک می‌کند تا متوجه شویم که شایسته رفتار مناسب و احترام هستیم. در واقع به ما اعتماد به نفس می‌دهد تا از حقوق و اعتقادات خود دفاع کرده و به خود، خواسته‌ها و نیاز‌هایمان وفادار بمانیم.

نکته: اگرچه داشتن اعتماد به نفس یکی از جنبه‌های مهم قاطعیت است، اما مراقب باشیم که درگیر خودشیفتگی و خود بزرگ بینی نشویم. حقوق، افکار، احساسات، نیاز‌ها و خواسته‌های ما به اندازه خواسته دیگران مهم هستند، اما مهمتر از آن‌ها نیستند.

2. نیاز‌ها و خواسته‌های خود را با اطمینان بیان کنیم

اگر می‌خواهیم که با تمام قوا و ظرفیت عملی خود کار کنیم، باید مطمئن شویم که اولویت‌های ما برای دیگران نیز مهم هستند. در واقع باید نیاز‌ها و خواسته‌های ما برآورده شوند، تا تمام توان خود را برای انجام کارها به کار گیریم. در غیر این صورت نمی‌توانیم از تمام پتانسیل خود استفاده کنیم. منتظر نمانیم تا شخص دیگری از راه برسد و تشخیص دهد به چه چیزی نیاز داریم.

برای داشتن مهارت جرات ورزی نیاز‌ها و خواسته‌های خود را با اطمینان بیان کنیم

چرا که در این صورت باید همیشه منتظر بمانیم. ابتکار عمل داشته باشیم و شروع به شناسایی اولویت‌های خود کنیم. در واقع اهداف مشخصی برای خود در نظر بگیریم و راه رسیدن به آن‌ها را هموار کنیم. وقتی این کار را انجام دهیم، با قطعیت می‌توانیم به رئیس یا همکارمان بگوییم که برای رسیدن به اهداف‌مان دقیقا به چه چیز‌هایی نیاز داریم و خواسته خود را عنوان کنیم.

حتی اگر آنچه را می‌خواهیم، در حال حاضر امکان‌پذیر نیست، حتماٌ آن را در زمان مناسب پیگیری نماییم و به صورت کاملاٌ مؤدبانه درخواست خود را مجدداٌ بعد از گذشت مدتی اعلام کنیم.

روش‌هایی را برای بیان درخواست‌های خود پیدا کنیم که مجبور نباشیم، نیاز‌های دیگران را نادیده بگیریم. به یاد داشته باشیم که ما نیاز به همکاری افراد داریم. درخواست چیز‌ها به شیوه‌ای بیش از حد تهاجمی یا پرخاشگرانه، احتمالاٌ آن‌ها را از همکاری با ما منصرف کرده و حتی ممکن است به رابطه ما آسیب برساند.

3. بپذیریم که نمی‌توانیم رفتار دیگران را کنترل کنیم

هرگز مسئولیت رفتار دیگران را نپذیریم. اگر افراد به قاطعیت ما واکنش نشان می‌دهند و یا عصبانی و پرخاشگر می‌شوند، هرگز با آنها مقابله به مثل نکنیم. به یاد داشته باشیم که ما فقط باید مسئولیت رفتار‌های خود را به گردن بگیریم. در واقع صرفاٌ قادر به کنترل رفتار خود هستیم.

بنابراین اگر اوضاع متشنج شد، تمام تلاش خود را بکنیم تا آرام و سنجیده باقی بمانیم. تا زمانی که محترمانه رفتار می‌کنیم و نیاز‌های دیگران را زیر پا نمی‌گذاریم، حق داریم هر آنچه را که می‌خواهیم بگوییم و یا انجام دهیم.

4. نظرات خود را به روشی مثبت بیان کنیم

بسیار مهم است که هر آنچه را که در ذهن‌مان می‌گذرد، بیان کنیم. حتی زمانی که فکر می‌کنیم بسیاری از افراد با ما مخالف هستند. البته این کار را باید به شکل سازنده و با حساسیت تمام انجام دهیم.

برای داشتن مهارت جراوت وزری باید نظرات خود را به روشی مثبت بیان کنیم

از‌ ایستادگی در برابر دیگران و دفاع از عقاید خود نترسیم. در واقع نباید هیچ واهمه‌ای از افرادی که ما را به چالش می‌کشند، داشته باشیم. در این مسیر حتی می‌توانیم عصبانی شویم، اما به یاد داشته باشیم که احساسات خود را کنترل کرده و همیشه محترم باشیم.

5. پذیرای انتقاد و نظرات مخالف باشیم

بازخورد مثبت و منفی را با مهربانی و فروتنی بپذیریم. اگر با انتقادات دریافت شده موافق نیستیم، حتما نظر خود را بیان کنیم، اما بدون اینکه حالت دفاعی بگیریم و یا عصبانی شویم.

6. «نه» گفتن را یاد بگیریم

«نه» گفتن سخت است، به خصوص زمانی که به گفتن آن عادت نداریم، اما اگر می‌خواهیم قاطعانه رفتار کنیم باید مهارت «نه» گفتن را بیاموزیم. شناخت محدودیت‌ها و توانایی‌های خود به ما کمک می‌کند تا وظایف خود را به طور مؤثرتری مدیریت کنیم. بدین ترتیب به راحتی می‌توانیم هرجایی که احساس می‌کنیم از عدم قطعیت ما سواستفاده شده است را تشخیص دهیم.

به یاد داشته باشیم که نمی‌توانیم همه کار‌ها را انجام دهیم یا همه را راضی نگه داریم، بنابراین مهم است که در مواقع لزوم با گفتن «نه» از سرازیر شدن همه کار‌ها به سمت خود و صرف زمان اضافی جلوگیری کنیم. زمانی که مجبوریم «نه» بگوییم، سعی کنیم راه حل برد-برد را پیدا کنیم که هر دو طرف از آن سود ببرند.

7. پیشرفت خود را در نظر بگیریم

هر بار که در شرایطی، قاطعیت داشتیم، چند دقیقه بعد موقعیت را دوباره مرور کرده و از خود بپرسیم که چگونه این کار را انجام دادیم؟ دفعه بعد باید چه کار متفاوتی انجام دهیم؟ این کار به ما کمک می‌کند که زمینه‌ پیشرفت توسعه شخصی خود را شناسایی کرده و همواره در همین مسیر باقی بمانیم. اگر شکستی را تجربه کردیم، هرگز از ادامه منصرف نشویم. در عوض سعی کنیم از آن درس بگیریم. مهم است که موفقیت‌های خود را بشناسیم و از شکست‌های خود عبرت بگیریم.

سخن آخر در مورد جرات ورزی، قاطعیت و جسارت داشتن

حال که با مفهوم جرات ورزی و قاطعیت، تفاوت آن با پرخاشگری، فواید و خطرات جرات ورزی آشنا شدیم، اگر می‌خواهیم که در ادامه مسیر به عنوان فردی موفق، مسئول و کاریزمایی عمل کنیم، باید مهارت جرات ورزی را در خود تقویت کرده و یا آن را ایجاد کنیم.

در نظر بگیریم که بدون داشتن این مهارت هرگز نمی‌توانیم، احساس مثبتی به خود داشته باشیم، چرا که در غیر اینصورت همیشه نقش فردی منفعل و قربانی را بازی می‌کنیم و از عملکرد خود راضی نخواهیم بود.
منبع: منبع اولمنبع دوممنبع سوممنبع چهارم

فرآیند تولید و تایید علمی محتوا

این مطلب توسط تیم تحریریه برآیند تولید شده و به تایید ناظر علمی رسیده است؛ چنانچه ابهام یا نظری در خصوص این مقاله دارید، در قسمت نظرات با ما در میان بگذارید.

ارسال دیدگاه